Weg uit de massa, weg uit de machine - Frank Mulder

Kring-bijeenkomst op vrijdag 12 juni
van 14.30 tot 16.30 uur
op de VU in Amsterdam, lokaal HG-01B02.
Inloop vanaf 14 uur.

Wil je deze bijeenkomst online volgen, stuur dan een mailtje naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

© Nieuw Wij

Wat hebben René Girard en Jacques Ellul met elkaar te maken? Het zijn allebei Franse denkers die kritisch zijn op de massa. De één analyseerde hoe makkelijk we vallen voor groepsdenken. De ander analyseerde hoe makkelijk we ons laten leiden door de beloften van techniek en groei. Allebei zeggen ze dat de ellende in de wereld niet veroorzaakt wordt door de slinkse listen van de elite, maar doordat we als kuddedieren onze verkeerde verlangens volgen, ten koste van onze medemens en de natuur. Ze hebben beide geschreven voor een seculier publiek, maar maakten onomwonden duidelijk dat de enige uitweg uit de chaos te vinden is in het volgen van Christus - tegen de grote groep in. 

Dat is wel interessant, want een aantal bekende conservatieve Amerikanen die weglopen met Girard komen juist met woeste ideeën om de staatsmacht te vergroten. Volgens hen kun je alleen van bovenaf, met een flinke technische en economische groei, de meute in toom houden. Dat zij een paar cruciale inzichten van Girard wegmoffelen, is in de laatste twee kringbijeenkomsten wel duidelijk geworden.

Ook Ellul was niet tegen techniek, maar wel tegen de illusie om van bovenaf de massa 'goed' te maken door de wereld te veranderen in een machine. We worden allemaal gelijkgemaakt, zei hij, als inwisselbare radertjes in een machine. Dat verandert ons in massamensen die juist een speelbal worden van allerlei verlangens en krachten die ongezond zijn. We zijn juist geroepen om vrij te zijn, vrije mensen die zélf hun geweten volgen, en op zoek gaan naar liefde in een tijd van geweld.

Frank Mulder is een kenner van het werk van René Girard en Jacques Ellul. Op deze bijeenkomst wil hij deze twee denkers naast elkaar leggen en zien wat voor bril dat ons oplevert. Dan ontdekken we in elk geval dat we niet theoretisch kunnen blijven praten over mimetische begeerte of de macht van de technocratie. We moeten in ons hart kijken. Dit verhaal is niet vrijblijvend. Het is een spiritueel verhaal over (wat beide denkers noemen) 'koninkrijk van God' versus de 'machten van de wereld'. We moeten eerlijk onder ogen zien hoezeer wij worden beïnvloed door de verhalen, waarden en machten van deze machten. We moeten gaan nadenken: hoe kunnen we midden in die wereld vol geweld en macht een andere kant op lopen? Wat als de rest van de wereld gewoon doordendert en niet naar ons luistert? Hoe kunnen we gemeenschappen vormen (geen massa's) waar we andere waarden cultiveren? Wat is onze roeping in een tijd van massa's en machines?

Frank Mulder is schrijver, journalist en onderzoeker. Hij schrijft onder andere voor de Groene Amsterdammer, en is mede-initiatiefnemer van de Karavaan der Zotten. Hij woont in Overhoop, een leefgemeenschap in Utrecht. Meer over hem is te lezen op zijn website.

We kregen van Frank deze tekst: 

• Steeds slimmer, steeds makkelijker (op de site van De Groene Amsterdammer)
• Pdf-bestand van dit artikel

Daan Savert