2014 Hans Achterhuis

Een duurzame en steeds terugkerende belangstelling voor het gedachtengoed van de mimetische theorie en de werken van haar grondlegger René Girard – daar is in de boeken en artikelen van Hans Achterhuis duidelijk sprake van. Ook in het in herfst 2014 verschenen, samen met Nico Koning geschreven, boek De kunst van het vreedzaam vechten komt het denken van Girard prominent aan de orde.

Als Girard Studiekring zijn we vereerd dat Hans Achterhuis de eerste Girard Lezing voor zijn rekening wil nemen. De studiekring heeft deze tweejaarlijks terugkerende lezing in het leven geroepen om de maatschappelijke relevantie van het denken van Girard – dat steeds ook een denken is over conflicten, geweld, rivaliteit, de dynamiek van escalatie en de-escalatie – verder te benadrukken.

De eerste Girard Lezing, zowel als de publicatie van het boek van Hans Achterhuis en Nico Koning, vallen in een, wat het thema van het geweld betreft, bijzonder hevig en bijzonder gecompliceerd tijdsgewricht. Als we terugkijken op het verleden, lijkt het steeds alsof we van onze fouten hadden kunnen leren. Kijken we een eeuw terug – naar 1914, het begin van de Eerste Wereldoorlog – of kijken we een decennium terug – naar 2003, de Amerikaanse inval in Irak – dan kunnen we ons ons hoofd schudden over hoe regeringen zich, veelal sterk ondersteund door de consensus van de bevolkingen die zij regeren, als ongeleide projectielen in een geweldsavontuur stortten.

En nu, najaar 2014? Zijn we nu niet in precies dezelfde situatie terecht gekomen als een eeuw of decennium geleden en handelen we nu niet precies weer even dom? Zijn we bezig met open ogen in dezelfde valkuil te stappen? In de eerste recensies van De kunst van het vreedzaam vechten is ironisch opgemerkt dat Hans Achterhuis het moment van publicatie wel heel goed heeft uitgekozen. Zal dit boek ons dan kunnen helpen, zal de mimetische theorie ons kunnen helpen ditmaal wel een verstandige beslissing te nemen?  Of zijn geweld  en zelfbedrog zo diep ingebed in onze cultuur dat  een verstandige beslissing bij voorbaat een illusie is?

Een jaar geleden, toen de wereld nog rustig leek, hebben Achterhuis en Koning contact gezocht met de Girard Studiekring om de hoofdstukken waarin ze het meest expliciet op de mimetische theorie ingingen, met ons te bespreken. Het was een vruchtbare bijeenkomst, waaruit duidelijk werd dat Achterhuis & Koning bijzonder gegrepen waren door het denken van Girard, maar ook zochten naar afstand en herordeningen. Lees hier meer over deze discussies.

Gegeven de hier geschetste achtergronden zal de eerste Girard Lezing ongetwijfeld een grote uitdaging zijn. Hoe zal Hans Achterhuis het academische-theoretische denken weten te verbinden met (of weten te uitspelen tegen) de politieke urgenties die op dit moment bestaan? 

De Girard Lezing zal worden gegeven op 14 november 2014, van 15:00 tot 16:30 in het Auditorium van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Voor aanmelding en meer informatie kijk hier.