Nederland & België

De eerste keer dat René Girard in Nederland optrad, was in 1983, toen hij een serie lezingen hield. De VU in Amsterdam was de eerste universiteit die hem  een eredoctoraat verleende (21 oktober 1985). In 2001 ontving hij in België een eredoctoraat, van de UFSIA te Antwerpen; leden van de werkgroep Mimesis organiseerden er in dat jaar het jaarlijkse Colloquium on Violence and Religion (COV&R), Mimetic Theory and the History of Philosophy

Van 4-8 juli 2007 vond het COV&R-congres in Nederland plaats, met als thema Vulnerability and Tolerance

Nederlandstalige werken, alfabetisch op auteursnaam
Hieronder volgt een (niet volledig) overzicht van Nederlandstalig werk (boeken, artikelen, scripties, dissertaties, recensies, papers, colleges, signalementen) dat zich baseert op, gebruik maakt van of zich verzet tegen de mimetische theorie van Girard. Zie ook Nederlandstalige inleidingen. Bezoekers van deze website worden uitgenodigd aanvullingen naar de Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. te mailen.

Achterhuis, Hans Het rijk van de schaarste (Utrecht: Ambo, 1988).
--, Met alle geweld: Een filosofische zoektocht (Rotterdam: Lemniscaat, 2008). [Recensie
--, "Begeer niet wat de buurman heeft", internet-titel "Wij zitten gevangen in onze jacht op rijkdom", Trouw, 23 februari 2012.

Altena, Patrick, "Het gelaat van de rivaal: Girards hypothese bezien door een Levinasiaanse bril", in: Lascaris en Weigand (1992), 33-42.

Anckaert, Luc, "Logos en geweld. Girard over de Griekse en de joods-christelijke lectuur", Ethische Perspectieven. Nieuwsbrief van het Overlegcentrum voor Christelijke Ethiek 5 (1995): 4, 163-170.

Bailie, Gil, [ingezonden brief] Opmerkingen bij debat over geweld en religie, NRC Handelsblad, 18 juli 2007 [English].

Beek, Wouter van (red.), Mimese en geweld. Beschouwingen over het werk van René Girard (Kampen: Kok Agora, 1988).

Biebuyck, Benjamin, "Hermeneutiek van de openbaring. René Girards Shakespeare - Het schouwspel van de afgunst", Documenta: Tijdschrift voor theater 14 (1996) (4): 229-251.

Brouwer, Aart, De oermoord op prinses Diana, De Groene Amsterdammer, 16 december 1998.

Bulterman-Bos, Jacquelien, "Bij de groep horen: hoe de imitatietendens het leraren moeilijk kan maken om adaptief onderwijs vorm te geven", Pedagogische Studien 84: 3 (2007). 

Claassen, Rutger, Het eeuwig tekort. Een filosofie van de schaarste (Ambo, 2004).

Debergh, Gwennie "Afscheid in mineur: Hugo Claus en René Girard", Bibliografie van de Literaire Tijdschriften in Vlaanderen en Nederland, juni 2003.

Delbeke, Geert "Ontmoeting met René Girard", De Vloer, 2000 .

Delver, Jannet, René Girard en Lady Di, In de marge (1998).

Dijn, Herman de, Hoe conservatief is het christendom? Bijdragen. International Journal in Philosophy and Theology 66:1 (2005),.20-36.

Douwes, Arnold, "Girard en de Diakonia",  in: Lascaris en Weigand (1992), 75-88.

Eeckelen, Kevin Van, Waanzin en werk van Friedrich Nietzsche. Ondertitel: De verklaring van Nietzsches denken vanuit de door René Girard geëxpliciteerde wetten van het mimetisme, gekaderd in een bredere analyse van de moderne anti-cultuur.

Eggen, Wiel, Ik ben, gekeeld sinds het wereldbegin. Een worsteling met het slachtoffersyndroom (Lezing UvH, 2007).

Egmond, Aad van, "Het einde van de religie: René Girard vergeleken met Dietrich Bonhoeffer en Karl Barth",  in Lascaris en Weigand (1992), 43-55.

Elias, Michael, "Mimesis als metaforische referentie", in: Jan Noordegraaf en Roel Zemel (red.), Accidentia. Taal- en letteroefeningen voor Jan Knol (Amsterdam: Stichting Neerlandistiek VU, 1991), 67-75.
--, "De metafoor van de zondebok", in: Lascaris en Weigand (1992), 21-32.
--, Rechterraadsels of De twee gezichten van de zondebok. Dissertatie Universiteit Utrecht (Maastricht: Shaker Publishing, 1998).
--, Het talmoedische concept jetser hara in relatie tot Girards mimetische begeerte (Lezing UvH, 2007).
--, De cultuur van "Ik ben lekker stout' (Lezing VU, 2008)

Elsen, Johan en Tony De Smul, "Van mythe tot roman. Een perspectief op de evolutie van het verhaal", in: in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.), René Girard. Het labyrint van het verlangen (Kapellen: Pelckmans, Kampen: Kok Agora, 1996), 50-66.

Ganzevoort, Ruard, "De geweldadige aard van de religie", Theologisch Debat 1: 1 (2004): 5-14.

Girard, René, zie:  Bibliografie, Nederlandse vertalingen.
--, "Mythologie, geweld en christendom", in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.), René Girard. Het labyrint van het verlangen (Kapellen: Pelckmans, Kampen: Kok Agora, 1996), 13-30.

Goedegebuure, Jaap, "Waarom huilden we over Diana? Het mythisch substraat in fictie en werkelijkheid", in Weigand (2001), 26-36.
--, Het mythische substraat. Verhaalpatronen in de Nederlandse literatuur van de twintigste eeuw. Oratie Universiteit Leiden (2006).

Groot, Ger, "Zelfs liefde is tweedehands; Filosoof Rene Girard over Shakespeare en de kracht van de mimese". NRC Handelsblad, 24 november 1995.
--, "Mensen zijn tweedehands". Gesprek met René Girard", in: Ger Groot, Twee zielen (Nijmegen: SUN, 1998), pp. 59-76.
--, "Ontrouw, overspel en jaloezie", De Groene Amsterdammer, 9 maart 2002.
--, "Waarom is afgunst zo goed?", Trouw, 14 februari 2008.

Haar, Gerda van de, "Over 'Mystiek lichaam' (1986) van Frans Kellendonk", Chroom Digitaal 2000.
--, Adam is gevallen. Vondels Lucifer en de inzichten van Girard. Nota doctoraalcollege Moderne Nederlandse letterkunde, 2001.

Haas, Marya C. de, "Aan geweld valt niet te ontsnappen: De theorie van de Franse denker René Girard zou het mysterie in Donna Tartts 'De verborgen geschiedenis' wel eens kunnen ophelderen", HN-magazine, 11 juni 1994: 30-33.

Haas, Wim de, "De meester en zijn leerlingen", in: Lascaris en Weigand (1992), 109-118.
--, Verhaal als opvoeding. Narrativiteit in pedagogisch perspectief. Dissertatie Vrije Universiteit (Kampen: Kok, 1999). 

Heidendal, Guido, "René Girard en de natuurwetenschappen", in: Lascaris en Weigand (1992), 13-20.

Hettema, Theo, "Theologisch spreken tegen het geweld", Theologisch Debat 1: 1 (2004): 15-23.

Heuts, Leon, "Bijna net als wij; de wortels van vreemdelingenhaat", Filosofie Magazine 7 (2006).

Hoogsteder, Nancy, "Het model als obstakel in Franz Kafka's Die Verwandlung en Das Urteil", in: Weigand (2001), 37-55.
--, Nancy, Franz Kafka; Mimesis und Gewalt Dissertatie Universiteit Utrecht (Maastricht: Shaker Publishing, 2003). [samenvatting Franz Kafka: mimesis en geweld]

Maarten Huygen, "Tijdens de Internationale Week van Diversiteit wordt intolerantie ritueel uitgedreven", NRC Handelsblad, 7 juli 2007. [zie ook reactie Gil Bailie [ingezonden brief] Opmerkingen bij debat over geweld en religie, NRC Handelsblad, 18 juli 2007 [English].

Janssen, P.E.L., Geweld als oorsprong van de samenleving. Over de cultuurtheorie van René Girard (Helmond 1991: Wibro dissertatiedrukkerij).

Kaptein, Roel, "Mimese en zondebok: enkele consequenties van Girards werk", in Van Beek (1988), 13-27.
--, "Maatschappelijk opbouwwerk in Noord-Ierland",  in: Lascaris en Weigand (1992), 165-73.
--, Op de weg der vrijheid. Vertaling van On the way of freedom. With the cooperation of Duncan Morrow. Introduction by René Girard (The Columba Press, 1993).
--, Op zoek naar Zijn. Een antropologie (Belfast: Corrymeela Press, 1997).

Keukelaere, Simon de, "Neurologie en experimentele psychologie: een nieuwe, revolutionaire kijk op nabootsing, intentie en geweld", Het Verstrand 1 (2005): 1, 2-6.
--,"Leergedrag, empathie en geweld: zelfde oorsprong?", BLIND, februari 2006.
--,"What Is Deviated Transcendency? Woolf's The Waves as a Textbook Case", Contagion Volume 12, Issue 1 (2006).

Kirkegaard, Hugh en Wayne Northey, "De zedendelinquent als zondebok", vertaling van The sex offender as scapegoat (Emory College).

Kleinholte van Os, Mariska, "Geweld, seks en religie. Over Wolkers' 'De wet op het kleinbedrijf' en René Girard", Vooys 19: 4 (2002): 208-16.

Knibbeler, Lily, Samenvatting Saving the city. Ambiguities in ancient Greek crisis management. Dissertatie Leiden, 2005.

Lange, Frits de, "Het offer van jezelf of van een ander? Een wereld van verschil".
--, Girard wordt teruggefloten, recensie, Hervormd Nederland, 4 september 1993.

Lascaris, André, "De visie van René Girard op de bijbel en geweld", Schrift 97 (1985): 3-9.
--, Uitzicht voor een oude wereld (Kampen: Kok Agora, 1987).
--, "Mensenrechten en geweld", Clara Meijer-Wichmann Lezing (Amsterdam, 10 december 1988).
--, "Naar een klas zonder zondebok", Jeugd en samenleving 21 (1991): 710-717.
--, "Protestanten en katholieken in Noord-Ierland", in: Lascaris en Weigand (1992), 153-64.
--, Het Soevereine Slachtoffer (Baarn, 1993).
--, "Geef vooral de ander de schuld", T. Wibaut-Guilonard lezing (Utrecht, 23 april 2004).
--, "Hans Achterhuis over het geweld", recensie van Met alle geweld: Een filosofische zoektocht (Rotterdam: Lemniscaat, 2008).
--, preek op 20 september 2009 uitgesproken voor de Dominicaanse Gemeenschap te Huissen bij zijn vijftigjarig professiefeest.

Lascaris, André en Hans Weigand, Nabootsing. In discussie over René Girard (Kampen: Kok Agora, 1992).

Latré, Stijn en Guido Vanheeswijck, Dionysus of de gekruisigde. Friedrich Nietzsche versus René Girard over de kern van het christendom (Kapellen: Pelckmans, 2001).

Launspach, Els, "Schurk of zondebok? Confronterende vragen over Shakespeare's Richard III", Theater Schrift Lucifer 8 (2009), 1-16.

Leopold, Martijn, "René Girard en het Oedipuscomplex", in: Lascaris en Weigand (1992), 89-97.

Logie, Ilse, "Argentinië, een romantisch misverstand. Mimetische drijfveren in de Argentijnse maatschappij en literatuur", in: in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.), René Girard. Het labyrint van het verlangen (Kapellen: Pelckmans, Kampen: Kok Agora, 1996), 67-91.

Luijf, Reginald en Pieter Tijmes, "Het gewicht van de wereld", in: Lascaris en Weigand (1992), 136-52.

Maene, Stijn, "Het proces van Kafka: een mimetische interpretatie" (2002).
--, Kleine Psychopathologie (z.j.).
--, Achever Clausewitz. Een bespiegeling (CDW voordracht, 3 oktober 2008).

Marres, René, "Over de interpretatie van De donkere kamer van Willem Frederik Hermans", DBNL 2005.

E. Mathijs en B. Mosselmans, "Van Daedalus tot Pymalion: Kunst en Mimesis in het antropometrische stadium", Tijdschrift voor filosofie 60: 3 (1998), 521-53.

Meer, Bob van der, De zondebok in de klas (Den Bosch: KPC, 1988).

Mulder, Frank, "Rivaliteit is besmettelijk", Trouw 10 mei 2011.
--, Menschen zijn geen Brüder, De Groene Amsterdammer 26 januari 2012.

Neckebrouck, Valeer, "Een wetenschappelijke basis voor de uniciteit en universaliteit van het christendom? - De godsdienstantropologie van René Girard", Communio 2009 (1).

Oosterling, Henk, "Een wereld van verschil: Over zingeving en (spi)ritualiteit in postmoderne tijden"

Pelckmans Paul, "René Girard voor de spiegel van Shakespeare",  Streven (1991), 543-550.
--, "René Girard en de val van satan", Streven 67: 6 (2000), 493-502.
--, "De zondebok als romantische leugen. Over The scarlet letter", in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.) (1996), 92-118. 
--, "René Girard voltooit Clausewitz", Streven (maart 2008), 230-41.

Pelckmans, Paul & Guido Vanheeswijck (red.), René Girard. Het labyrint van het verlangen (Kapellen: Pelckmans, Kampen: Kok Agora, 1996).

Pos, Sonja, De thema's van bemiddelaar en zondebok in de roman De donkere kamer van Damokles van W.F. Hermans, in: Van Beek (1988), 155-71.
--, Dorbeck is alles! Thema's, motieven en compositie in enkele romans en verhalen van W.F. Hermans, bezien vanuit de theorie van René Girard over navolging, rivaliteit en zondebokmechanisme (Dissertatie Universiteit van Amsterdam, 2007). 

Schaberg, Johan, "Begeerte en afgunst" (over Ik zie Satan vallen als een bliksem), Ode 37.
--, "Pesten op de parlementsvloer", NRC Handelsblad 3 maart 2007.

Schoffeleers, Mathijs, "Waarom God maar één been heeft. Naar een post-structuralistische antropologie van de religie". Inaugurale rede (Utrecht: 1991).
--, "De zieke als zondebok: Gebedsgenezing en politiek in Zuid-Afrika", in: Lascaris en Weigand (1992), 119-135.

Schoffeleers, Mathijs en Michael Elias, "De zondebok als ambigue persoonlijkheid: Jefta", in: Liber Amicorum Amado Römer (Curaçao:, 1996), 187-204.

Schogt, Merel, "De wreedheid van kinderen", Blind! 2 (2004).

Scruton, Roger, "Wat is dat, die joods-christelijke beschaving van ons?", Opinio 33 (31 augustus 2007) 

Simonse, Simon, "De slaperigheid van koning Fadyet. Regicide en het zondebokmechanisme in de Nilotische Soedan", in: Van Beek (1988): 172-208.

Smulders, Wilbert, "Een stal vol zondebokken. Geweld en begeerte in De tandeloze tijd", Vooys 16:1 (1998), 55-76.
--, "Mandarijnen op zwavelzuur (1964). De kunst als jungle", Literatuur (2000): 346-55.

Stern, Ernst, "Het heilige na het geweld", in: Lascaris en Weigand (1992), 174-78.
--, Wat zal men doen? Een filosofie van de rechten de mens (Amsterdam: Olive Press, 2002). [recensie]

Tijmes, Pieter, "We zijn veroordeeld altoos te blijven twisten. Een vergelijking van Max Weber en René Girard", Mens en Maatschappij 4: 60 (1985), 376-89.
--, "Sacraliteit en schaarste. De dubbele huishouding van de mimese", in: in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.), René Girard. Het labyrint van het verlangen (Kapellen: Pelckmans, Kampen: Kok Agora, 1996), 31-49.

Van Coillie, Geert, "Paradigma en paradox. René Girard en de mimetische hypothese in de antropologie", Ethische Perspectieven. Nieuwsbrief van het Overlegcentrum voor Christelijke Ethiek 5 (1995): 4, 151-162.
--, Mimese, geweld en differentie. Een antropologische lectuur van de Oud-Griekse en joods-christelijke logos. Dissertatie Katholieke Universiteit Leuven (2005).
--, "Homerus' gedicht over het geweld. Simone Weil en René Girard", Ethische Perspectieven. Nieuwsbrief van het Overlegcentrum voor Christelijke Ethiek 15 (2005): 2, 115-120.

Vanheeswijck, Guido, "Hoe gelukkig is de schizo? Dubbels en demonen in het werk van Gerrit Komrij", in: Pelckmans & Vanheeswijck (red.) (1996), 119-132. 
--, "De romaneske waarheid bij René Girard", Tijdschrift voor Filosofie 59 (1997): 89-101.
--, "De ambivalentie van het moderne subject bij René Girard en Charles Taylor", in: Stefaan E. Cuypers e.a. (red.), Charles Taylor: een mozaïek van zijn denken (Kapellen: Pelckmans, 1997), 105-157.
--, "René Girard en de illusie van de onmiddellijkheid", Filosofie 11 (2001): 2, 2-8.
--, "Elke mens heeft een God of een afgod: de visie van René Girard op religie en christendom", in P. Jonkers (red.), God in Frankrijk: zes hedendaagse Franse filosofen over God (Budel: Damon, 2003), 67-93.
--, "Idolen en demonen bij Umberto Eco: een girardiaanse analyse van 'Het eiland van de vorige dag'", in: L. Jansen (red.),  Idolen en demonen: gelegenheidsbundel Dag van de Filosofie (Tilburg: UvT, 2004), 151-69.
--, "Vijandige broers, verloren zonen: halfweg tussen ethische bewustwording en mythische vergelding: de precaire positie van de tragedie volgens René Girard", in: (Paul vanden Berghe e.a., red.), Tragisch: over tragedie en ethiek in de 21ste eeuw (Budel: Damon, 2005), p. 43-85.

Veelen, Cees van, Van verre vrienden en een goede God? Een studie naar de uitleg van het bijbelboek Job [pdf] (Eersel, 1990).

Velthoven, Paul van, "Secularisten maken van religie een nieuwe zondebok", Trouw, 12 juli 2007.
--, Op zoek naar een nieuwe tolerantie", Friesch Dagblad, 17 juli 2007. 

Vergote, Antoon, "René Girards absolute theorie", Tijdschrift voor Filosofie 58 (1996): 128-41.

Vorstenbosch, Berry, Wat de ander mij aandoet. Emmanuel Lévinas, René Girard en de alteriteit (Amsterdam, 1998).

Weigand, Hans, "Narcisme en de overgang van mimese naar bemiddeling", in: Lascaris en Weigand (1992), 98-108.
--, Na-apers en zondebokken. Over waarheid en leugen in de roman (Zoetermeer: ICS/Boekencentrum, 2001).
--, Complexe mimetische systemen (lezing Girard studiekring 2007).
--, Lichaamscultus en rivaliteit, Cahier 'Lijf', Christelijk Studiecentrum ICS, december 2007.

Wiersinga, Herman, "Geweld-bevorderend christelijk geloof", lezing Blaise Pascal Instituut VU (1997).
--, "Was Jezus een zondebok?", Zinweb E-zine (2005).

Zonnenberg, Luc, "De mimetische theorie en de ontwikkelingen in het onderwijs", Beteronderwijsnederland.nl 2005.